Có người nói vui một câu mà tôi thấy rất hay: “Nếu bán hết tài sản bây giờ, quy đổi ra tiền mặt rồi gửi ngân hàng thì tiền lãi mỗi tháng đủ thuê bất cứ căn hộ nào mình thích, ở đâu cũng được, vẫn dư tiền để sống rất thoải mái.” Cả bàn cười. Ngẫm lại cũng đúng. Trong nhiều trường hợp, hiệu quả tài chính của việc thuê nhà còn tốt hơn mua nhà.

Nhưng rồi câu chuyện bỗng chùng xuống. Không ai còn nói về lãi suất nữa. Không ai nói về tỷ suất sinh lời nữa. Cả hai gia đình đều nói gần như cùng một ý: “Rồi cũng phải cố để mỗi đứa con có ít nhất một căn nhà.”

Thực tế ai cũng có thể thấy, căn nhà đầu tiên không để chúng giàu. Không phải để khoe với ai chỉ đơn giản là mong xuất phát điểm của con tốt hơn bố mẹ một chút. Có lẽ chỉ những người ngoài bốn mươi mới hiểu cảm giác đó. Mình đi lên từ hai bàn tay trắng nên biết bắt đầu từ số 0 khó thế nào. Chính vì từng rất vất vả nên lại không muốn con mình phải đi lại đúng con đường ấy.

Thế nên nhiều khi bất động sản với chúng tôi không còn đơn thuần là một khoản đầu tư. Nó giống một lời hứa với tương lai hơn.

Tôi từng đi tìm nhà. Từng tính toán rất nhiều. Từng phân vân giữa Hà Nội và TP.HCM. Một điều rất lạ là nếu nhìn bề ngoài, TP.HCM có vẻ đắt đỏ hơn. Ăn chơi nhiều hơn. Nhà hàng sang hơn. Xe đẹp nhiều hơn. Nhưng sống đủ lâu mới thấy: Hà Nội mới là nơi khiến người ta thấy áp lực nhất khi nghĩ đến chuyện mua nhà.

Có những khu không còn quá gần trung tâm nhưng giá đất vẫn bốn, năm trăm triệu một mét vuông. Chung cư mới liên tục lập mặt bằng giá trên một trăm triệu đồng một mét vuông. Điều đó có nghĩa là nhiều người trẻ hôm nay bước vào cuộc chơi ở một vạch xuất phát hoàn toàn khác thế hệ chúng tôi.

Tôi đi làm hơn hai mươi năm trước. Mục tiêu rất đơn giản: vào một doanh nghiệp tốt, làm chăm chỉ, thăng tiến, tiết kiệm, mua nhà. Con đường ấy chậm, nhưng nhìn thấy đích. Bây giờ thì khác. Các bạn trẻ giỏi hơn chúng tôi rất nhiều. Giỏi ngoại ngữ hơn. Giỏi công nghệ hơn. Có AI hỗ trợ. Có cả thế giới trong một chiếc điện thoại. Nhưng giá nhà lại chạy nhanh hơn tốc độ tăng thu nhập.

Không ít gia đình trẻ phải dành trên mười năm thu nhập mới có thể sở hữu một căn hộ nếu không có sự hỗ trợ từ gia đình. Đó là một bài toán không hề dễ.

Thế nên tôi không thích hỏi một bạn hai mươi lăm tuổi: “Bao giờ mua nhà?” Câu hỏi ấy đôi khi không công bằng. Bởi mỗi thế hệ bước vào một thị trường khác nhau. Có người chạy cự ly một trăm mét. Có người phải chạy marathon.

Điều tôi lo nhất không phải các bạn trẻ chưa có nhà. Mà là nhiều bạn nghĩ không có nhà trước ba mươi nghĩa là mình thất bại. Ai đặt ra cái mốc ấy? Ngân hàng không đặt. Luật pháp không đặt. Cuộc đời cũng không đặt. Đa phần là mạng xã hội đặt.

Ngày nào cũng thấy người hai mươi lăm tuổi nhận nhà. Hai mươi bảy tuổi nhận xe. Hai mươi chín tuổi nghỉ hưu. Nhưng rất ít ai quay những năm tháng họ ở nhà thuê, những khoản vay ba mươi năm, hay những lần bố mẹ âm thầm bán đất để giúp con có tiền đặt cọc.

Tôi không biết Beer và Cafe sau này bao nhiêu tuổi sẽ mua được căn nhà đầu tiên. Có thể trước ba mươi. Có thể sau ba mươi lăm. Có thể còn lâu hơn. Điều tôi mong không phải là các con có nhà thật sớm. Mà là khi cầm chìa khóa căn nhà đầu tiên, các con vẫn còn đủ sức khỏe, còn đủ niềm vui và còn đủ tự do để tận hưởng nó.

Bởi cuối cùng tôi vẫn tin một điều: nhà là nơi để sống, chứ không phải là cuộc đua để chứng minh mình thành công nhanh hơn người khác.

Còn với những ông bố bà mẹ ngoài bốn mươi như chúng tôi, biết rằng gửi ngân hàng có khi hiệu quả hơn, biết rằng thuê nhà đôi lúc kinh tế hơn. Nhưng nếu hỏi có muốn để lại cho mỗi đứa con một căn nhà không? Có. Rất muốn. Không phải vì bất động sản. Mà vì tình yêu của cha mẹ, từ xưa đến nay, vốn chưa bao giờ được tính bằng tỷ suất sinh lời.

Nguồn: Kiên Vũ