Người ta cứ vẽ ra viễn cảnh "an cư lạc nghiệp" với tiện ích rực rỡ, nhưng giá bất động sản leo thang làm giấc mơ này đắt đỏ vô cùng. Mua nhà trên giấy nhiều khi giống như mua một lời hứa được minh họa bằng mấy tấm ảnh 3D lung linh. Không nắm rõ pháp lý, không soi kỹ hợp đồng là cầm chắc phần cầm đằng lưỡi.

1. Tên tuổi lớn chưa chắc đã là kim bài miễn trừ Lời khuyên cửa miệng luôn là "chọn chủ đầu tư uy tín". Nhưng uy tín đo bằng cái gì? Bằng vài ba dự án họ từng bàn giao ngon ngẻ trong quá khứ? Xin lỗi, lúc thị trường xuôi xăm thì ngọt ngào lắm. Đến khi dự án đứng hình hay tài chính đứt gãy, cái tên nghìn tỷ kia cũng chẳng giúp bạn bớt xót tiền đâu.

2. Hợp đồng mua bán là một ma trận Đọc hợp đồng mua nhà dự án cảm giác như chơi đố vui có thưởng, mà phần thưởng lại là tài sản cả đời mình. Hợp đồng mẫu chào mời một đằng, bản chính thức ký vào lại gài gắm đủ thứ điều khoản có lợi cho chủ đầu tư. Bỏ qua một hai câu chữ là ăn đủ.

3. Đòn bẩy 70% và cái bẫy bảo lãnh Vay ngân hàng 70% nghe thì thong thả, nhưng gặp dự án trĩu tiến độ thì đúng là ác mộng. Nhà chưa thấy đâu nhưng hàng tháng tiền gốc lẫn lãi vẫn phải đóng đủ. Cay đắng nhất là nhiều người nhầm lẫn giữa "ngân hàng bảo lãnh vay" và "bảo lãnh pháp lý". Ngân hàng nhảy vào là để thu tiền và bán gói vay, chứ dự án dính án hay đứt pháp lý thì bạn tự đi mà gánh. Họ chỉ quan tâm đòi nợ bạn đúng hạn thôi.

4. Khi cơm không lành, canh không ngọt thì kêu ai? Nhiều người nghĩ dự án có chuyện thì lên UBND, Thanh tra Xây dựng hay Công an Kinh tế đòi quyền lợi. Nhưng thực tế, mâu thuẫn hợp đồng dân sự thì mời bạn dắt nhau ra Tòa án Dân sự. Bước chân vào vòng xoáy kiện tụng mới thấy nó dai dẳng thế nào. Thắng kiện được hay không đôi khi còn do... ăn ở.

Mấy điều xóc hông nhưng thật lòng rút ra được:

• Đừng tin lời ai: Tự mình soi giấy tờ pháp lý. Không biết thì tự mò, tự học.

• Soi kỹ lịch sử trả nợ/phạt của chủ đầu tư: Họ từng trễ hạn chưa? Trễ hạn có trả lãi phạt cho khách đầy đủ không hay quỵt?

• Đừng tiếc tiền thuê luật sư: Chi một khoản nhỏ cho người có chuyên môn soi hợp đồng còn hơn mất trắng vài tỷ.

• Ham chiết khấu cao là dại: Mấy quả chiết khấu "vượt tiến độ" ngon ăn thường đi kèm rủi ro chôn vốn không ngày rút.

• Vay vừa sức: Chỉ vay khi chắc chắn nguồn thu của mình gánh nổi kể cả khi dự án đứng hình.

Ai mua nhà dự án trúng lớn thì mừng cho họ. Còn tôi, sau bài học đắt giá này chỉ mong anh em tỉnh táo.