Nói vậy không có nghĩa mua đất rộng là sai. Nếu có điều kiện tài chính và thật sự hiểu mình đang làm gì thì đó vẫn là một tài sản đáng sở hữu. Vấn đề nằm ở chỗ rất nhiều người chỉ nhìn thấy niềm vui của việc có đất rộng mà chưa hình dung hết những thứ đi kèm phía sau. Bởi từ 400m² lên 4.000m² không chỉ là diện tích tăng gấp mười lần, mà kéo theo hàng loạt trách nhiệm, chi phí và những việc phát sinh mà trước đó ít ai nghĩ tới.

Điều đầu tiên và cũng dễ thấy nhất là tiền.

Nhiều người nghĩ mình vừa mua được đất rộng với đơn giá rất rẻ. Một mét đất chỉ bằng một phần nhỏ giá đất ở thành phố nên cảm giác như đang mua được món hời. Nhưng đó mới chỉ là tiền mua đất. Sau ngày cầm sổ đỏ, một danh sách chi phí mới bắt đầu xuất hiện. Nếu đất chưa có điện thì kéo điện. Chưa có nước thì khoan giếng hoặc làm bể chứa. Đường vào chưa thuận lợi thì phải cải tạo. Muốn có sự riêng tư thì làm hàng rào, cổng, trồng cây xanh. Muốn cuối tuần lên ở thì lại nghĩ đến nhà, sân, chỗ để xe, khu nướng đồ ăn, hệ thống tưới cây. Rất nhiều người dồn gần hết nguồn lực để mua được mảnh đất rộng rồi sau đó phải để nguyên nhiều năm vì không còn đủ tiền để hoàn thiện những gì mình từng tưởng tượng.

Điều thứ hai là chi phí duy trì.

Một khu đất vài trăm mét vuông có thể vài tuần ghé qua một lần vẫn thấy ổn. Nhưng với vài nghìn mét vuông thì thiên nhiên làm việc chăm chỉ hơn chủ đất rất nhiều. Cỏ mọc, cây dại mọc, dây leo mọc. Chỉ cần bỏ một thời gian ngắn là khu đất đã thay đổi hoàn toàn diện mạo. Tôi từng thấy nhiều khu vườn lúc mới làm rất đẹp, lối đi lát đá sạch sẽ, cỏ được cắt gọn gàng, cây cối được sắp xếp cẩn thận. Nhưng chỉ vài tháng không chăm sóc là mọi thứ bắt đầu bị thiên nhiên lấy lại. Để giữ cho đất luôn trong trạng thái đẹp như lúc mới làm, chủ đất hoặc phải dành rất nhiều thời gian hoặc phải bỏ thêm tiền thuê người chăm sóc thường xuyên.

Tiếp theo là thời gian.

Rất nhiều người mua nhà vườn với suy nghĩ đây sẽ là nơi nghỉ ngơi. Nhưng sau một thời gian, cuối tuần lên đất lại trở thành một ngày lao động thực sự. Hết phát cỏ lại sửa hàng rào. Hết dọn lá lại xử lý cây đổ. Chỗ này cần đắp thêm đất, chỗ kia cần làm lại rãnh thoát nước. Đất càng rộng thì càng nhiều việc phát sinh. Có những người cả tuần đi làm ở thành phố, cuối tuần lên vườn lại tiếp tục làm việc từ sáng tới tối. Đến khi quay về nhà mới nhận ra mình vừa trải qua hai ngày lao động chứ không phải hai ngày nghỉ ngơi.

Một vấn đề khác mà nhiều người thường bỏ qua là an ninh.

Một căn nhà trên mảnh đất nhỏ khá dễ quản lý. Nhưng khi diện tích lên tới vài nghìn mét vuông, đặc biệt ở những nơi thưa dân cư, câu chuyện bắt đầu khác. Máy bơm nước, dây điện, vật liệu xây dựng, cây cảnh giá trị cao hay thậm chí nông sản trong vườn đều có thể trở thành mục tiêu của những người không mời mà đến. Không phải nơi nào cũng xảy ra tình trạng đó nhưng khi đất rộng và chủ đất chỉ xuất hiện vài lần mỗi tháng thì khả năng kiểm soát mọi thứ sẽ giảm đi rất nhiều. Lúc ấy camera, đèn chiếu sáng, người trông coi hoặc quan hệ với hàng xóm xung quanh lại trở thành những khoản đầu tư gần như bắt buộc.

Và nhắc đến hàng xóm thì đây là điều tôi thấy rất ít người để ý khi đi mua đất.

Lúc xem đất, người bán thường chỉ cho các bác một cái mốc bê tông, một hàng cây hoặc một con mương rồi bảo từ đây đến kia đều là đất của mình. Nghe thì đơn giản nhưng khi sở hữu vài nghìn mét vuông đất, đặc biệt là đất đồi, đất vườn hoặc đất có từ lâu đời, câu chuyện ranh giới nhiều khi phức tạp hơn rất nhiều. Hôm nay hàng xóm xin đi nhờ một đoạn đường. Mai lại xin kéo đường ống nước. Hôm khác lại phát sinh chuyện cây cối đổ sang nhau, nước mưa chảy từ đất này sang đất kia hoặc tranh cãi về vị trí mốc giới cũ. Có những việc rất nhỏ nhưng đủ làm mất vui nếu các bên không tìm được tiếng nói chung. Đất càng rộng, càng nhiều mặt tiếp giáp thì xác suất gặp những tình huống như vậy càng cao. Bởi vậy trước khi mua, ngoài việc xem sổ và đo đạc, tôi luôn cho rằng nên dành thời gian quan sát những người sống xung quanh. Nhiều khi hàng xóm còn quan trọng không kém chính mảnh đất mà mình định mua.

Đó mới chỉ là những thứ dễ nhìn thấy và dễ phát sinh nhất. Còn những vấn đề khiến nhiều người thực sự mệt mỏi sau vài năm sở hữu đất rộng lại nằm ở những câu chuyện khác như hiệu quả sử dụng, thanh khoản, quản lý hạ tầng, nước, địa hình và những chi phí âm thầm mà lúc mua gần như không ai nghĩ tới.

Còn nữa...

Cre: Long Nguyễn