Lợi thế an cư của đô thị lõi suy giảm

Các đô thị Việt Nam đang đóng vai trò đầu tàu tăng trưởng, đóng góp gần 70% GDP cả nước. Tuy nhiên, mô hình đô thị đơn cực truyền thống dần bộc lộ giới hạn.

Tại Hà Nội, diện tích chỉ chiếm khoảng 1% nhưng lại tập trung tới 9% dân số cả nước. Lượng phương tiện tăng 4-5% mỗi năm trong khi hạ tầng chỉ mở rộng khoảng 0,35%, kéo theo áp lực giao thông, môi trường và chi phí sống ngày càng lớn. Thành phố thường xuyên nằm trong nhóm có không khí ô nhiễm nhất hành tinh.

Theo ThS. Nguyễn Xuân Anh, Viện Quy hoạch Đô thị và Nông thôn Quốc gia (VIUP), sự tập trung vật lý cực lớn không còn tạo ra hiệu quả kinh tế tương ứng mà trở thành gánh nặng cho hệ thống quản trị đô thị, dẫn tới sự tê liệt hạ tầng và kìm hãm các động lực tăng trưởng mới. Điều này làm suy giảm lợi thế an cư vốn có của khu vực lõi.

Vị chuyên gia chỉ ra rằng, một trong những xu hướng quan trọng của thế kỷ XXI nhằm giải quyết bài toán này là sự chuyển dịch từ mô hình đô thị đơn cực sang mô hình mạng lưới đô thị đa cực. Thay vì tập trung vào một trung tâm duy nhất, các đô thị phát triển dọc theo các hành lang giao thông, hình thành mạng lưới liên kết chặt chẽ.

Theo ThS. Nguyễn Xuân Anh, tại Việt Nam, hành lang Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh đang hội tụ đầy đủ điều kiện để trở thành một siêu vùng đô thị đa trung tâm. Và yếu tố then chốt để kích hoạt cấu trúc này chính là hạ tầng kết nối tốc độ cao - tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh, được khởi công ngày 12/4 tới.

“Quyền năng kết nối” 23 phút hé lộ một “Hà Nội mới” bên vịnh kỳ quan

Theo quy hoạch, tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh có chiều dài khoảng 120 km, tốc độ thiết kế 350 km/h, với điểm đầu tại ga Cổ Loa (Hà Nội) và điểm cuối tại khu vực Tuần Châu (Hạ Long). Khi tuyến đi vào vận hành, dự kiến năm 2028, thời gian di chuyển giữa Hà Nội và Hạ Long sẽ rút ngắn xuống chỉ còn khoảng 23 phút.

Sự thay đổi này không chỉ đơn thuần kéo hai trung tâm kinh tế lớn bậc nhất miền Bắc sát lại gần nhau, đưa Hạ Long trở thành phần mở rộng của lõi trung tâm Hà Nội, mà còn làm biến đổi hoàn toàn cách phong cách sống của con người. Hà Nội và Hạ Long không còn là hai điểm đến tách biệt mà trở thành hai cực trong cùng một không gian sống mở rộng.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, hạ tầng tốc độ cao có thể tái cấu trúc hoàn toàn phân bố dân cư. Tại Nhật Bản, mạng lưới Shinkansen cho phép hàng chục nghìn người mỗi ngày di chuyển giữa Tokyo và các đô thị vệ tinh cách xa hàng trăm km.

Thời gian đi lại chỉ tính bằng vài chục phút, thậm chí nhanh hơn việc di chuyển trong nội đô giờ cao điểm. Nhờ đó, người dân Nhật Bản dễ dàng lựa chọn sinh sống ở những khu vực có chi phí nhà ở và sinh hoạt hợp lý hơn, môi trường sống tốt hơn nhưng vẫn làm việc hàng ngày tại trung tâm Tokyo. Quyền lựa chọn nơi ở lúc này không còn bị giới hạn bởi khoảng cách.

Mô hình của Nhật Bản sẽ sớm được tái hiện tại Việt Nam. Khi hành trình Hà Nội - Hạ Long chỉ còn 23 phút, việc “sống hai trung tâm” trở thành một lựa chọn hợp lý, thậm chí là biểu tượng của phong cách sống mới.

Đồng thời, hạ tầng cao tốc chính là chìa khóa khai mở mô hình siêu vùng đô thị hội tụ tam giác kinh tế lớn nhất miền Bắc. Trong cấu trúc này, Hà Nội giữ vai trò trung tâm chính trị, hành chính; Hải Phòng là cửa ngõ công nghiệp, logistic quốc tế và Quảng Ninh trung tâm du lịch, dịch vụ và kinh tế sáng tạo toàn vùng.

Đón đầu xu hướng này, các đô thị TOD quy mô lớn bắt đầu xuất hiện tại Hạ Long. Trong đó, Vinhomes Global Gate Hạ Long đang là cái tên nổi bật nhất khi được quy hoạch như một “điểm neo” trong mạng lưới đô thị liên vùng.

Vinhomes Global Gate Hạ Long sở hữu lợi thế hiếm có khi tích hợp nhà ga depot trong nội khu, cho phép kết nối trực tiếp với tuyến đường sắt tốc độ cao giúp cư dân nhanh chóng có mặt tại Hà Nội chỉ sau 23 phút di chuyển.

Bên cạnh đó, quy hoạch sinh thái quy mô lớn với 2.500 ha cây xanh, mặt nước và rừng ngập mặn tạo nên môi trường sống khác biệt cho siêu đô thị. Các đại tiện ích như công viên rừng 620ha, biển hồ Lagoon 680ha… góp phần định hình phong cách sống xanh gắn với thiên nhiên nguyên bản. Cùng với đó là cảnh quan độc nhất vô nhị của di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long.

Khi quỹ thời gian của con người ngày càng trở nên quý giá, khả năng rút ngắn thời gian di chuyển chính là yếu tố tái định nghĩa chất lượng sống, thậm chí thiết lập một chuẩn xa xỉ mới. Nếu trước đây, lựa chọn nơi ở thường gắn với sự đánh đổi giữa công việc và môi trường sống, thì nay, hạ tầng tốc độ cao cho phép dung hòa cả hai.

Và khi bản đồ an cư được “vẽ lại” chỉ trong 23 phút di chuyển, giá trị bất động sản cũng được tái định nghĩa. Hạ Long sẽ không dừng lại ở một điểm đến du lịch đơn thuần, mà trở thành một “Hà Nội mới” với mặt bằng giá sẽ sớm tiệm cận Thủ đô.