Số liệu từ chuyên gia tài chính bất động sản Lê Quốc Kiên cho thấy, đơn giá thi công phần thô thời điểm tháng 3/2026 đã tăng trung bình khoảng 9% so với cùng kỳ năm ngoái. Nếu năm 2025, mức phổ biến quanh 3,9 triệu đồng/m², thì hiện tại đã lên khoảng 4,25 triệu đồng/m².

Nghe qua thì 9% có vẻ không đáng kể. Nhưng xây nhà không phải mua ly cà phê để tăng 9% thì đổi quán khác. Với một công trình cụ thể, con số này bắt đầu trở nên rất… có tiếng nói.

Lấy ví dụ một căn nhà phố có tổng diện tích xây dựng khoảng 325 m². Với mức tăng hiện tại, tổng chi phí phần thô đội thêm khoảng 118 triệu đồng. Tính trung bình, mỗi mét vuông đắt hơn khoảng 364.000 đồng.

Nói theo cách dễ hiểu hơn: diện tích không đổi, bản vẽ không đổi, nhưng ví tiền thì phải nới ra thêm một đoạn.

Nhìn vào chi tiết mới thấy mức tăng không đến từ một thứ duy nhất. Cát tăng, đá tăng, thép tăng, xi măng cũng không đứng yên. Vật liệu điện, nước nhích lên đều. Nhân công và ván khuôn cũng tăng theo. Mỗi thứ một chút, cộng lại thành một cú “nhích” đủ để người chuẩn bị xây nhà phải ngồi tính lại từ đầu.

Điều đáng nói là đây mới chỉ là mức thi công loại khá cho nhà phố, tức là mức mà phần đông đang lựa chọn vì cân bằng giữa chi phí và chất lượng.

Nếu nâng tiêu chuẩn lên mức cao cấp hơn, chi phí sẽ cộng thêm khoảng 5–7%. Còn nếu xây theo kiểu chia nhỏ phòng để cho thuê – một xu hướng khá phổ biến ở đô thị – thì cũng phải cộng thêm từ 3–5%.

Tức là, cùng một mảnh đất, nhưng cách sử dụng khác nhau sẽ kéo theo một mặt bằng chi phí hoàn toàn khác.

Gần đây, giá xăng lại tiếp tục lập đỉnh khi lên tới hơn 30 nghìn/ lít, không những thế vật giá, hàng quán cũng tăng giá so với bình thường... Và, giá vật liệu xây dựng cũng tăng cao. Điều đó đồng nghĩa người dân sẽ phải đối mặt với chi phí xây nhà vượt quá khả năng tài chính.

Nhiều gia đình ban đầu dự toán chi phí cho xi măng, thép và cát đá đã được tính toán khá sát, nhưng chỉ trong vòng vài tuần, giá xi măng tăng thêm 50.000 - 100.000 đồng/tấn, thép đội lên 100.000 - 200.000 đồng/tấn, còn cát vàng và sỏi cũng tăng mạnh do khan hiếm nguồn cung. Gạch lát ốp dao động 230 nghìn - 650 nghìn/m2. Sơn tường nội thất cũng tăng lên mức 1.850.000 - 2.040.000 đồng/thùng 15 lít.

Vì giá vật liệu tăng cao khiến nhiều anh em chuẩn bị "an cư" thì lại phải trì hoãn, người thì lùi lại thời gian xây nhà, người thì cắt giảm vài thứ để cân đối ngân sách.

Chắc có lẽ tầm này, nếu giá xăng không chịu hạ nhiệt thì thị trường vật liệu sẽ tiếp tục chịu sức ép dài dài!? Bác nào đang chuẩn bị xây nhà, sửa nhà thì cân nhắc...

Có một câu nói vui trong giới xây dựng: Chưa ra đến chợ đã hết tiền. Trước đây nghe hơi phóng đại, nhưng với tốc độ tăng giá vật liệu và nhân công hiện tại, câu này bắt đầu có tính thực tế cao hơn mức cần thiết.

Vấn đề nằm ở chỗ, nhiều người vẫn lập ngân sách theo thói quen hỏi người quen xây năm ngoái. Trong khi chỉ sau một năm, mặt bằng chi phí đã thay đổi đáng kể. Một bản dự toán cũ, nếu không cập nhật, có thể khiến kế hoạch tài chính lệch đi vài trăm triệu mà không kịp nhận ra.

Ở chiều ngược lại, những người đã xây nhà trong năm 2025, nhìn lại bây giờ có thể tạm xem là thắng nhẹ một ván. Không phải vì họ tính giỏi hơn, mà vì họ xây sớm hơn một nhịp.

Thị trường vật liệu xây dựng vốn không đứng yên. Nó phản ứng với giá nguyên liệu, chi phí vận chuyển, nhân công và cả chu kỳ của bất động sản. Khi một yếu tố nhích lên, những yếu tố còn lại thường không đứng ngoài.

Vì vậy, câu chuyện xây nhà bây giờ không chỉ là có bao nhiêu tiền, mà là tính tiền vào thời điểm nào.

Chậm một năm, có thể bản vẽ vẫn như cũ.

Nhưng con số ở cuối bảng dự toán thì không còn như cũ nữa.