Hóa ra, hình mẫu "người yêu lý tưởng" mang tên nhà ở xã hội trong mắt đại đa số người dân cực kỳ giản dị. Về không gian, người lao động chỉ ao ước một căn hộ có diện tích trung bình khoảng 50m2. Diện tích này là vừa vặn, ấm cúng, đủ cho một gia đình trẻ gồm hai vợ chồng và một hai đứa con nhỏ sinh hoạt, không quá rộng để suốt ngày phải lau dọn nhưng cũng không quá chật để đụng bang nhau.

Và điều quan trọng nhất, "lằn ranh hạnh phúc" về tài chính được số đông bình chọn chính là mức giá dao động từ 500 triệu đến dưới 1 tỷ đồng/căn. Nghe con số này, ai cũng gật gù bảo: "Ừ, tầm này thì may ra mới dám mơ!". Đây chính là ngưỡng tài chính mà nếu thắt lưng buộc bụng, cộng thêm việc được tiếp cận các gói vay lãi suất ưu đãi dài hạn thì người thu nhập thấp mới có cửa vừa đi làm vừa trả nợ dần, chứ không phải gánh một khối nợ siêu to khổng lồ để rồi ăn không ngon ngủ không yên.

Thế nhưng, đời không như là mơ và con đường từ túi tiền đến chìa khóa nhà còn gian nan hơn cả đường đi thỉnh kinh của Thầy trò Đường Tăng. Khảo sát cũng chỉ ra một thực tế phũ phàng là ngay cả khi tìm được căn nhà trong mơ với mức giá đó, nhiều người vẫn phải "bó tay" ngay từ vòng gửi xe.

Cái khó đầu tiên là áp lực tiền trả trước. Luật quy định người mua phải đối ứng trước khoảng 20% giá trị căn hộ. Nghe thì ít, nhưng với một căn nhà 800 triệu, 20% là 160 triệu đồng. Đối với một gia đình công nhân tháng nào xào tháng nấy, tiền sữa cho con, tiền gửi về quê, tiền thuốc men ngốn hết sạch thì đào đâu ra một cục tiền trăm triệu tích lũy sẵn?

Chưa hết, nếu vượt qua được vòng đối ứng, người lao động lại tiếp tục đụng phải "bức tường" thủ tục hành chính. Muốn vay tiền mua nhà ở xã hội với lãi suất ưu đãi, bạn phải chứng minh thu nhập, chứng minh điều kiện cư trú với một núi giấy tờ mệt mỏi. Nhiều người làm công việc tự do hoặc công việc có thu nhập bấp bênh thì việc chứng minh tài chính theo đúng quy định của ngân hàng chẳng khác nào đi hái sao trên trời. Thế là dòng vốn ưu đãi cứ thế bay lơ lửng, còn người cần tiền thì vẫn đứng dưới đất nhìn lên và thở dài.

Nhìn đi nhìn lại, số liệu khảo sát tại 30 tỉnh thành lần này chính là một cái tát tỉnh táo vào thực tế thị trường. Để có được một căn hộ 50m2 với giá dưới 1 tỷ đồng, nghĩa là giá mỗi mét vuông chỉ được phép dao động từ 10 đến 20 triệu đồng. Trong bối cảnh giá nguyên vật liệu, giá xi măng, sắt thép tăng phi mã, rồi chi phí quỹ đất đai ngày càng đắt đỏ như hiện nay, mức giá này thực sự là một bài toán siêu hóc búa cho các nhà phát triển bất động sản. Nếu cứ để thị trường tự bơi, thì chắc chắn sẽ chẳng có chủ đầu tư nào mặn mà đi xây một căn nhà mà biên độ lợi nhuận mỏng như tờ giấy.

Chính vì vậy, để giấc mơ "nhà dưới 1 tỷ" của hàng triệu người lao động không chỉ nằm trên những tờ phiếu khảo sát, thị trường đang rất cần những "bàn tay sắt" và những cơ chế đặc thù mạnh mẽ hơn từ phía cơ quan quản lý. Chúng ta cần những chính sách thực tế như miễn tiền sử dụng đất một cách thông thoáng, rút gọn tối đa các thủ tục cấp phép để chủ đầu tư tiết kiệm thời gian và chi phí.

Đồng thời, ngân hàng cũng cần tung ra các gói giải pháp tài chính mang tính cách mạng, cho vay mua nhà kéo dài hẳn 20 đến 30 năm với mức lãi suất thực sự ưu đãi và thủ tục xét duyệt "dễ thở" hơn cho người thu nhập thấp. Chỉ khi nào những nút thắt này được tháo gỡ, thì người lao động mới thực sự có cơ hội sở hữu một mái ấm để an cư lạc nghiệp, chứ không phải đứng nhìn những dự án nhà ở xã hội mọc lên rồi lại ngậm ngùi quay đi vì "vẫn quá tầm tay"!