Chuyện chẳng có gì đáng nói nếu dân mạng không tinh mắt soi ra một loạt địa chỉ "hộ khẩu" của các đại công dân đang chuẩn bị đi bốc thăm: Ciputra, Vinhomes Green Bay, Times City, rồi cả Ngoại giao đoàn...

Cư dân mạng lập tức dậy sóng. Người thì mỉa mai, kẻ thì bất bình, tạo nên một tấn hài kịch xã hội đúng nghĩa: Dân "khu nhà giàu" xếp hàng dài đi bốc thăm giành suất mua nhà cho người thu nhập thấp.

Đọc xong, tôi chỉ biết tặc lưỡi. Hóa ra giữa cái thời buổi giá nhà đất Hà Nội bay nhảy điên cuồng thế này, ranh giới giữa "giàu" và "nghèo" bỗng trở nên mong manh và ảo diệu đến lạ kỳ.

Về mặt lý thuyết, đại diện chủ đầu tư đã lên tiếng giải thích rất đúng luật, đúng quy trình: Địa chỉ nơi ở không đồng nghĩa với quyền sở hữu tài sản. Có thể họ là những người trẻ đang phải đi thuê nhà tại các khu cao cấp để tiện đi làm, hoặc những đứa con đã trưởng thành, dù sống chung trong căn hộ sang chảnh của bố mẹ ở Ciputra nhưng trên giấy tờ thì bản thân vẫn là kẻ "vô sản", thu nhập chịu thuế không quá mức quy định.

Ừ thì về lý, họ hoàn toàn đúng, hồ sơ của họ sạch sẽ và hợp pháp mười mươi.

Nhưng về mặt trực giác và cảm xúc xã hội, nó vẫn để lại một vị đắng ngắt. Một người có đủ tiền chi trả vài chục triệu mỗi tháng để thuê chung cư cao cấp, hoặc có bệ phóng gia đình đứng ở những tọa độ "vàng" của thủ đô, liệu có thực sự đứng chung một vạch xuất phát về nhu cầu an cư với một gia đình công nhân, một công chức nghèo đang trầy trật tích cóp từng đồng trong những căn phòng trọ mốc meo vùng ngoại ô?

Khi cái nghèo được đong đếm bằng những con số vô hồn trên tờ khai thuế, thì những người "nghèo trên giấy" nhưng có điều kiện thực tế sẽ luôn nhanh chân, khôn ngoan và đầy đủ công cụ để hoàn thiện một bộ hồ sơ đẹp đẽ hơn hẳn những người nghèo thực sự.

Sự xôn xao của dư luận lần này, suy cho cùng, không phải vì người ta ghét bỏ gì những người ở khu giàu đi mua nhà giá rẻ. Người ta chỉ đang báo động về một thực tế: NƠXH đang bị biến thành một món "hàng hiệu giảm giá" mà ai có năng lực, có quan hệ hoặc có sự khôn ngoan đều muốn nhảy vào kiếm một suất.

Chừng nào tiêu chí xét duyệt NƠXH còn chạy theo những tờ giấy xác nhận thu nhập lỏng lẻo, chừng nào việc kiểm tra hậu kiểm chưa thực sự gắt gao để bóc tách xem ai là người thực sự "khát" nhà, ai là người mua để đầu tư, cho thuê lại, thì chừng đó những câu chuyện bi hài như trên sẽ vẫn tiếp diễn.

Mong rằng buổi bốc thăm trực tuyến sắp tới sẽ thực sự tìm ra được những chủ nhân xứng đáng. Và mong rằng, mỗi tấm vé may mắn rơi xuống sẽ thực sự cứu vớt được một mảnh đời đang trầy trật ngoài kia, chứ không phải trở thành một món quà gia tăng tài sản cho những người vốn dĩ đã đứng ở vạch đích.